You Are Here: Home » ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ » Στην Κάλυμνο, το νησί των σφουγγαράδων (Στο κυνήγι του βυθού κ της κορυφής Μέρος Β )

Στην Κάλυμνο, το νησί των σφουγγαράδων (Στο κυνήγι του βυθού κ της κορυφής Μέρος Β )

Αν πας στην Κάλυμνο και δεν  γνωρίσεις έστω ένα σφουγγαρά  ή εναν τσαμπουνιέρη, είναι σαν να την είδες  μόνο μέσα από καρτ ποστάλ – έστω και αν είναι  καταπληκτικές, σαν αυτές  του Νικόλα  Σμάλιου.

ΚάλυμνοΤην τελευταία μέρα μας στο νησί, αφήνοντας πίσω μας για τα καλά το φεστιβάλ αναρρίχησης που μας έφερε μέχρι εδώ, πήραμε το δρόμο για  το Βαθύ.  Αρκετοί από την παρέα μας είχαν ακούσει για το μικρό λιμάνι που μοιάζει με φιόρδ, ενώ εγώ είχα επίσης ακούσει ότι εκεί θα έβρισκα κάποιο παραδοσιακό μουσικό που παίζει τσαμπούνα. Είχε πάει μεσημέρι και ο δρόμος προς το λιμάνι ήταν γεμάτος τουρίστες που έκαναν βόλτες και κοντοστέκονταν στα όμορφα μαγαζάκια τα στολισμένα με τι άλλο;  Σφουγγάρια! Σφουγγάρια σε διάφορα ακανόνιστα σχήματα και  μεγέθη.  Στο πρώτο μαγαζάκι που κοντοστάθηκα, είχα την τύχη να  γνωρίσω τον Ηλία Καρακατσάνη (φωτό).

Ο Ηλίας μπήκε στον κόσμο των  σφουγγαράδων από μικρό παιδί. Συγκεκριμένα, μόλις τελείωσε το δημοτικό, στα  δώδεκα του χρόνια, μπήκε στο καΐκι μαζί με τον πατέρα και τον αδερφό του. Δύσκολη δουλειά και πολύ απαιτητική.  Τα ταξίδια  είχαν διάρκεια τριών τεσσάρων μηνών, με βουτιές στα εξήντα και εβδομήντα μέτρα για αναζήτηση σφουγγαριών όντας συνδεδεμένος με ένα λάστιχο, που θυμίζει ομφάλιο λώρο, με το οξυγόνο στην επιφάνεια της θάλασσας.  Όταν βρεθούν σφουγγάρια οι κόποι ανταμείβονται.  Πριν από εικοσιπέντε χρόνια ο Ηλίας είχε την ατυχία να πληγεί από τη «νόσο των σφουγγαράδων» (νόσος των δυτών)  με συμπτώματα  μερικής παράλυσης των κάτω άκρων.

ΚάλυμνοΣήμερα, σε ηλικία πενήντα δυο ετών, ο Ηλίας διατηρεί με την οικογένεια του το μαγαζάκι στο οποίο τον συνάντησα στο Βαθύ. Βουτάει ακόμα αλλά ερασιτεχνικά, μόνο όσο χρειάζεται για να μπορεί να κρατά τα ράφια του γεμάτα με σφουγγάρια. Όταν τα τουριστικά καΐκια προσσεγγίζουν την όμορφη Ρήνα, το  λιμανάκι στο Βαθύ, το χωριό γεμίζει με τουρίστες και αυτοί που γνωρίζουν την  χρηστικότητα και την ποιότητα των σφουγγαριών, ψωνίζουν, άλλοι για το αφρόλουτρό τους και άλλοι για το μακιγιάζ. Αποχαιρέτισα τον Ηλία ανταλλάσοντας ευχές και, έχοντας λάβει ως δώρο σφουγγάρια και το όνομα ενός ξακουστού Καλύμνιου τσαμπουνιέρη, κίνησα για να βρω τον Νικόλα Κουτελλά.

ΚάλυμνοΟ κυρ Νικόλας παρά τα 80 χρόνια του συνεχίζει να κουβαλά και να παίζει με το ίδιο πάντα μεράκι την τσαμπούνα του στο πανηγύρι της Παναγίας αλλά και σε όποιον άλλο τον καταφέρει. Απ’ ότι μου μαρτύρησε η κυρά του, ήμουν από τους τυχερούς που κατάφεραν τον ακούσουν όταν εκείνοι ήθελαν, γιατί ο κυρ Νικόλας έχει το δικό του ρυθμό. Παρά τη βιασύνη του ο κυρ Νικόλας για να πάει στις κατσίκες του, έβγαλε την τσαμπούνα από την τσάντα του και αφού  τη φούσκωσε άρχισε να παίζει πολύ όμορφα και ρυθμικά. Μετά από λίγο διέκοψε απότομα, έριξε μια ματιά στο ρολόι του, και επανήλθε στο μουσικό έργο του μ’ένα διαφορετικό και εξίσου χαρωπό ρυθμικό σκοπό. Αυτό επαναλήφθηκε για δυο φορές ακόμα και μετά  η τσαμπούνα ξεφούσκωσε και μπήκε στο σάκο που τη φυλάει.

Λίγοι είναι οι παλιοί μουσικοί που απομένουν και επίσης λίγοι είναι και οι νέοι που ενδιαφέρονται να μάθουν την τσαμπούνα και τους παραδοσιακούς Καλύμνικους σκοπούς,  λέει ο κυρ Νικόλας. Καμαρώνει που ο εγγονός του είναι τεχνίτης που φτιάχνει τσαμπούνες «από τις καλές». Ο δε μεγαλύτερος αδερφός του, ο Μιχάλης ο Κουτελλάς,  αποτελεί τοπικό θρύλο της τσαμπούνας. Δυστυχώς, ο γέροντας δεν ήταν στην Κάλυμνο αυτές τις μέρες και δεν είχα την χαρά να τον ακούσω. Δώσαμε τα χέρια για αποχαιρετισμό με τον κυρ Νικόλα, τον οποίο ελπίζω σύντομα να έχω την τύχη να τον ακούσω να παίζει στο πιο μεγάλο πανηγύρι της χρονιάς, αυτό της Παναγιάς τον Δεκαπενταύγουστο. ( Μπορείτε να δείτε τον κυρ Νικόλα εδώ να παίζει τα παραδοσιακά Καλύμνικα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς.)  Μετά από λίγες ώρες άφησα πίσω μου την Κάλυμνο, υποσχόμενος ωστόσο στον εαυτό μου πως θα επιστρέψω σύντομα εκεί,  για να την γνωρίσω καλύτερα μέσα από τους τόσο όμορφους και φιλόξενους ανθρώπους της.

Κείμενο: Καρανίκας Θωμάς, Καλλιόπη Αλαχούζου

 


Grotere kaart weergeven

About The Author

Photographer

Number of Entries : 12

Leave a Comment

© 2012 - 2013 Greek Land Traveller - All rights reserved

Scroll to top